تحلیل راهبرد‌های مؤثر بر توسعه‌ی صنعت گردشگری در شهر همدان با استفاده از مدل SWOT

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

2 دانشجوی کارشناسی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

چکیده
گسترش شتابان شهرها و افزایش بی‌رویه جمعیت موجب بروز مشکلات متعددی شده است؛ لذا گردشگری شهری به‌ویژه برای کشورهای درحال‌توسعه از جمله ایران یک مزیت اقتصادی است تا از طریق آن بتوان فرآیند توسعه را تسریع بخشید. با عنایت به اینکه شهر همدان می‌تواند یکی از کانون‌های جاذب گردشگران به‌حساب آید، پژوهش حاضر با هدف بررسی، شناخت، تجزیه‌ و تحلیل پارامترهای مؤثر در توسعه گردشگری شهری، تجزیه‌وتحلیل نقاط قوت و ضعف، فرصت‌ها و تهدیدهای گردشگری و ارائه راهکارها و راهبردهای توسعه در جهت ارتقاء وضعیت صنعت گردشگری شهر همدان انجام شده است. روش تحقیق در این پژوهش ترکیبی از روش‌های میدانی و تحلیلی است. در فاز اول فرضیات و گویه‌های پژوهش در قالب پرسشنامه بین 355 نفر از گردشگران توزیع شد و همبستگی آن‌ها با استفاده از آزمون اسپیرمن در نرم‌افزار SPSS تحلیل شد. روایی پرسشنامه صوری بوده و پایایی پرسشنامه با استفاده از آلفای کرونباخ برای گویه‌های فرض اول 7/0، گویه‌های فرض دوم 68/0 و گویه‌های فرض سوم 73/0 محاسبه شده است. نتایج حاکی از آن است که بین توسعه صنعت گردشگری همدان و گویه‌های فرض اول رابطه معناداری وجود ندارد و همچنین فرض سوم پژوهش مبنی بر پایین بودن میزان رضایت‌مندی گردشگران شهری همدان از خدمات ارائه‌شده رد می‌شود؛ اما فرض دوم پژوهش مبنی بر رابطه معنادار بین یکپارچگی سازمان‌های گردشگری و توسعه گردشگری شهر همدان مورد تأیید قرار می‌گیرد. در فاز دوم پژوهش برای ارائه راهبردهای ارتقاء وضعیت گردشگری شهر همدان از تحلیل SWOT و ماتریس عوامل داخلی و خارجی استفاده شد و در ادامه با استفاده از روش QSPM راهبردها اولویت بندی شدند. نتایج نشان می دهد جذب سرمایه گذاری بخش خصوصی جهت تقویت زیرساخت های اقامتی، رفاهی و استفاده از ظرفیت های غنی تاریخی، فرهنگی و جاذبه های طبیعی از جمله مهم ترین راهبردهای ارتقاء صنعت گردشگری همدان به شمار می رود. 

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Analysis of Strategies for the Development of the Tourism Industry in the City of Hamedan Using the SWOT Model

نویسندگان English

Ebrahim Molavi 1
Elnaz Ebrahimi pourfar 2
Mahsa Zende pak 2
1 Associate Professor, Department of Urban Planning, Faculty of Art and Architecture, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran.
2 Bachelor’s Student, Faculty of Art and Architecture, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran.
چکیده English

The rapid expansion of cities and uncontrolled population growth have led to numerous challenges. Therefore, urban tourism, especially in developing countries like Iran, presents an economic advantage that can accelerate the development process. Given that the city of Hamedan holds significant potential as a major tourist attraction, this study aims to investigate, identify, and analyze the factors influencing urban tourism development, assess the strengths, weaknesses, opportunities, and threats (SWOT) in tourism, and propose strategies to enhance the tourism industry in Hamedan. The research methodology in this study combines both field and analytical approaches. In the first phase, research hypotheses and indicators were distributed via questionnaires among 355 tourists, and their correlations were analyzed using Spearman's rank correlation test in SPSS software. The questionnaire's validity was established as face validity, and reliability was assessed using Cronbach's alpha, resulting in values of 0.70 for the first hypothesis, 0.68 for the second, and 0.73 for the third. The results revealed no significant relationship between the development of Hamedan's tourism industry and the indicators of the first hypothesis. Additionally, the third hypothesis, suggesting low satisfaction among tourists with urban services in Hamedan, was rejected. However, the second hypothesis, which posited a significant relationship between the integration of tourism organizations and the development of Hamedan’s tourism, was confirmed. In the second phase, the SWOT analysis and the internal-external factors matrix (IEFM) were used to propose strategies for improving tourism industry in Hamedan. Subsequently, the strategies were prioritized using the QSPM method. The results indicate that attracting private sector investments to enhance accommodation and recreational infrastructure and leveraging the city’s rich historical, cultural, and natural attractions are among the most significant strategies for advancing Hamedan’s tourism industry.

کلیدواژه‌ها English

Spatial Analysis
Tourism Industry
Tourism Development
SWOT Analysis
1-    امین‌بیدختی، علی‌اکبر؛ زرگر، سیدمجتبی؛ و نظری، ماشااله(1389). آمیخته بازاریابی راهبردی در صنعت گردشگری. تهران: دانشگاه شهید بهشتی. نشریه مطالعات مدیریت راهبردی، شماره 3، 67-49.
 dor:20.1001.1.22286853.1389.1.3.3.6
2-    آقاجانی، معصومه؛ و فراهانی‌فرد، سعید(2015). گردشگری مذهبی و عوامل مؤثر بر آن (مطالعه موردی ایران). سیاست‌های راهبردی و کلان، 3(9)، 43-66.‎
3-    بیک محمدی، حسن (1379). نگرشی نو بر آثار اقتصادی توسعة جهانگردی با نگاه به ایران. تهران: مؤسسه اطلاعات. فصلنامه اطلاعات سیاسی- اقتصادی،1(15)، 253-248.
4-    تقوایی، مسعود؛ و اکبری، محمود(1388). مقدمه‌ای بر برنامه‌ریزی و مدیریت گردشگری شهری. اصفهان: انتشارات پیام علوی.
5-    حیدری چیانه، رحیم(1382). ارزیابی برنامه‌ریزی صنعت توریسم در ایران. رسالة دکتری. دانشگاه تبریز. تبریز.
6-    خاکساری، علی(1382). نقش برنامه‌ریزی و توسعه گردشگری پایدار. مجموعه مقالات بررسی سیاست‌ها و برنامه‌های توسعه جهانگردی در جمهوری اسلامی ایران. تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی و سازمان ایرانگردی و جهانگردی.
7-    خلیلی‌خواه، امیر؛ یزدان پور، مرجان؛ و خزائی، زینب(1392). بررسی صنعت گردشگری با تأکید بر گردشگری استان همدان. همایش ملی مدیریت گردشگری. طبیعت‌گردی و جغرافیا. 1(1)، 17-1. همدان: انجمن ارزیابان محیط‌زیست هگمتانه.
8-    داس‌ویل، راجر(1384). مدیریت جهانگردی. مترجم سید محمد اعرابی و داود ایزدی. تهران: انتشارات دفتر مطالعات فرهنگی و پژوهش‌ها.
9-    رنجبر، محمدحسین؛ باقری، مهدی؛ و خداوردیان، انسیه(1395). تجزیه و تحلیل راهبردها و ارائه راهکارهای توسعه گردشگری شهر همدان با استفاده از مدل SWOT. قشم: موسسه آموزش عالی قشم. فصلنامه علمی و پژوهشی جغرافیا (برنامه‌ریزی منطقه‌ای). 2(2)، 72-55. dor:20.1001.1.22286462.1395.6.2.4.9
10-    سرایی، محمدحسین؛ و شمشیری، مسلم(1392). بررسی وضعیت گردشگری در شهر شیراز در راستای توسعه پایدار با استفاده از تکنیک SWOT، اصفهان: دانشکده علوم انسانی دانشگاه اصفهان. مجله علمی و پژوهشی جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، 24(1)، 88-69. dor:20.1001.1.20085362.1392.24.1.7.2
11-    شجاعی، سعید؛ و رجب پور، حسین(2021). رهیافتی برای توسعه خوشه‌های کسب وکار در برنامه هفتم توسعه.‎
12-    ضرابی، اصغر؛ محمدی، جمال، فیروزی، محمدعلی؛ و گودرزی، مجید(1390). برنامه‌ریزی توسعه گردشگری با استفاده از مدل SWOT (مطالعه موردی نورآباد ممسنی). اصفهان: مجله تخصصی برنامه‌ریزی فضایی. 1(2)، 24-1.
dor:20.1001.1.22287485.1390.1.2.1.6
13-    غازی، ایران(1379). نگرشی تحلیلی بر مدل تکامل فضایی در برنامه‌ریزی توسعة گردشگری. اصفهان: مجلة دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان، 23(22)، 54-41.  dor:20.1001.1.22286853.1389.1.3.3.6
14-    فاطمی، سید ابوالحسن(1380). سیمای گردشگری استان همدان. همدان: سازمان ایران‌گردی و جهانگردی استان همدان.
15-    قائد رحمتی، صفر(1383). تحلیلی بر ساختار شبکه ارتباطی و جاذبه‌های مهم گردشگری در بخش مرکزی شهر اصفهان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری. دانشگاه اصفهان. اصفهان.
16-    قدمی، مصطفی(1390). ارزیابی و تدوین استراتژی مقصد در چارچوب توسعه پایدار گردشگری (نمونه موردی کلان‌شهر مشهد). معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه اصفهان، اصفهان. فصلنامه مطالعات و پژوهش‌های شهری، 3(9)، 82-59.
17-    قورچیان، امیر(2019). بررسی جامعه‌شناختی رابطه ساختار مدیریتی و تغییرات اجتماعی در حوزه گردشگری. مجله دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، 61(6).‎ doi:10.22038/mjms.2021.21536
18-    محمدی‌ده‌چشمه، پژمان(1396). تحلیل راهبردی تنگناها و فرصت‌های توسعه گردشگری شهری. مطالعه موردی: شهرکرد. دانشگاه خوارزمی. تهران. نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، سال 17(47)، 27-19.
 ‎ dor:20.1001.1.22287736.1396.17.47.1.3
19-    مهدی‌زاده، جواد(1383). مبانی و راهکارهای توسعه گردشگری شهری در ایران. تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. مجله مجلس و راهبرد، 44، 152-121.
20-    ملکیان، محمود؛ ایزدی، محمد؛ سعید، سبحان؛ و اردکانی، سهیل(2016). اهمیت فضاهای همگانی شهری در توسعه پایدار گردشگری شهری (مطالعه موردی: منطقه یک شهر همدان). علوم و تکنولوژی محیط زیست، 18(3)، 237-255.‎
21-    وارثی، حمیدرضا(1384). بررسی مسائل و مشکلات توریسم. سمینار اصفهان و جاذبه‌های ایرانگردی و جهانگردی، اصفهان.
22-    Cleverdon, R. G. (2002). Tourism development in the SADC region: the opportunities and challenges. Development Southern Africa, 19(1), 7-28. doi:10.1080/03768350220123873
23-    Eugenio-Martin, J. L., Morales, N. M., & Scarpa, R. (2004). Tourism and economic growth in Latin American countries: A panel data approach (No. 26.2004). Nota di lavoro.
24-    Hayllar, B., Griffin, T., & Edwards, D. (2010). City spaces-Tourist places. Routledge.
25-    Kim, H. J., & Chen, M. H. (2006). Tourism expansion and economic development: The case of Taiwan. Tourism management, 27(5), 925-933. doi:10.1016/j.tourman.2005.05.011
26-    Pearce, D. G. (2001). An integrative framework for urban tourism research. Annals of tourism research, 28(4), 926-946. doi:10.1016/S0160-7383(00)00082-7

فایل‌های تکمیلی/اضافی

  • تاریخ دریافت 08 تیر 1404
  • تاریخ اولین انتشار 08 تیر 1404
  • تاریخ انتشار 01 آبان 1403