بررسی نقش عوامل اقتصادی- اجتماعی در چگونگی شکل‌گیری معماریِ مسکن ارزان‌قیمت در دوران بعد از انقلاب اسلامی ایران

صباح, نیلوفر; پرویزی, رضا

بررسی نقش عوامل اقتصادی- اجتماعی در چگونگی شکل‌گیری معماریِ مسکن ارزان‌قیمت در دوران بعد از انقلاب اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

نیلوفر صباح ¹

رضا پرویزی ²

¹ دانشجوی دکتری، مهندسی معماری، گروه معماری، مؤسسه آموزش عالی دیلمان، لاهیجان، ایران

² عضو هیئت‌علمی مؤسسه آموزش عالی دیلمان، گروه معماری، لاهیجان، ایران (نویسنده مسئول).

چکیده

این تحقیق به بررسی و مطالعه‌ی نقش عوامل اقتصادی- اجتماعی در چگونگی شکل‌گیری معماریِ مسکن ارزان‌قیمت در دوران بعد از انقلاب اسلامی ایران می‌پردازد. عواملی که بر شکل‌گیری معماری مسکن ارزان‌قیمت مؤثر می‌باشد هم در بعد اقتصادی و هم در بعد اجتماعی بررسی و مطالعه خواهد شد. همچنین در این مقاله رابطه‌ی میان کنش مؤلفه‌های اجتماعی- اقتصادی را با سندروم مسکن ملکی، در قالب الگوی مسکن ارزان‌قیمت تبیین شد. نمونه موردی موردمطالعه، معماری مسکونی معاصر در دوران بعد از انقلاب اسلامی ایران بود که به علت اثرگذاری مسائل اجتماعی و اقتصادی و چالش‌های عمده این دوره بررسی می‌شوند، و با تبیین مؤلفه‌های اقتصادی – اجتماعی و تدقیق نسبت‌های آن‌ها باهم و سایر مؤلفه‌های جانبی به مدل شکل‌گیری مسکن ارزان‌قیمت و ارائه اصول طراحی بهتر برای معماران در جهت استفاده مطلوب فضا دست‌یافت. نشان داده می‌شود که تغییر شرایط مسکن از مهم‌ترین عرصه‌های تحولات ناشی از گسترش شهرنشینی بوده است. گروه هدف می‌تواند قشر عمومی جامعه، کارگران، کارمندان، بازنشستگان، زنان سرپرست خانوار، خانوارهای دارای سرپرست جوان و ... باشد. برای تأمین مسکن امن و سالم و در استطاعت مالی خانوار می‌توان هدفهای برنامه‌ای افزایش توان خانوارها در تأمین مسکن و مقاوم‌سازی مساکن موجود را به کمک برنامه‌های اجرایی مختلف در نظر خواهیم گرفت. درنهایت راهکارهای واقعی برای کاهش قیمت مسکن پیشنهاد و ارائه می‌گردد.

کلیدواژه‌ها

مسکن

معماری

اقتصاد

عوامل اجتماعی

20.1001.1.28209818.1401.2.3.5.4

موضوعات

معماری داخلی

عنوان مقاله English

Investigating the role of socio-economic factors in the formation of affordable housing architecture in the post-Islamic Revolution era in Iran

نویسندگان English

Niloufar Sabah ¹

Reza Parvizi ²

¹ PhD Student, Architectural Engineering, Department of Architecture, Deylaman Institute of Higher Education, Lahijan, Iran

² Faculty member, Deylaman Institute of Higher Education, Department of Architecture, Lahijan, Iran (corresponding author).

چکیده English

This research examines and studies the role of socio-economic factors in the formation of affordable housing architecture in the post-Islamic Revolution era in Iran. Factors that affect the formation of affordable housing architecture will be examined and studied in both the economic and social dimensions. Also, this article explains the relationship between the interaction of socio-economic components with the housing syndrome in the form of a model of affordable housing. The case study was contemporary residential architecture in the post-Islamic Revolution era in Iran, which is studied due to the impact of social and economic issues and the major challenges of this period. By explaining socio-economic components and examining their relationships with each other and other peripheral components, a model for the formation of affordable housing was achieved and better design principles were presented to architects for the optimal use of space. It is shown that changing housing conditions has been one of the most important areas of developments resulting from the expansion of urbanization. The target group can be the general public, workers, employees, retirees, female heads of households, households with young heads, etc. To provide safe and healthy housing that is affordable for the household, we can consider program goals to increase the ability of households to provide housing and to strengthen existing housing with the help of various executive programs. Finally, real solutions to reduce housing prices are proposed and presented.

کلیدواژه‌ها English

Housing

architecture

economy

social factors

1- اطهاری، ک. (1384). فقر مسکن در ایران: فقر سیاست اجتماعی. رفاه اجتماعی، 5(18)، 113-127.
2- اطهاری، ک.، و جواهری‌پور، م. (1383). طرح پژوهشی نظام مالی تأمین مسکن کم‌درآمده. وزارت مسکن و شهرسازی، سازمان ملی زمین و مسکن، تهران.
3- انتظاری، ش. (1391). ارتقای هم‌پیوندی و انسجام اجتماعی حوزه‌های مسکونی به کمک طراحی شهری، نمونه موردی: محله فاز 5 شهرک غرب. پایان نامه برای دریافت درجه‌ی کارشناسی ارشد طراحی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی.
4- اهری، ز.، ارجمندنیا، ا.، حبیبی، م.، و خسروخاور، ف. (1367). مسکن حداقل. مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن. تهران.
5- چگنی، ع. (1395). سرمقاله فصلنامه علمی اقتصاد مسکن، 56، 9-7.
6- حیدری، م. (1393). راهنمای ارتقاء کیفی محیط‌های مسکن مهر با تکیه ‌بر سازگاری با الگوهای فرهنگی-اجتماعی کاربران با تأکید ویژه بر نمونه مسکن مهر شهرکرد. پایان‌نامه برای دریافت درجه‌ی کارشناسی ارشد طراحی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی.
7- خودکار، ا، (1373). توسعه اجتماعی در شهرهای جدید، نمونه موردی: شهر جدید شاهین‌شهر. پایان‌نامه برای دریافت درجه‌ی کارشناسی ارشد شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی.
8- زبردست، ا. (1380). کاربرد فرآیند تحلیل سلسله مراتبی در برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای. نشریه هنرهای زیبا، 10، 13-21.
9- سنگتراش، ف.، و کریمی‌فر، ل. (1400). بررسی علل پیدایش نمای نئوکلاسیک (رومی) با تأکید بر رویکرد رفتارگرایی جان بی واتسون (نمونه موردی: ساختمان‌های مسکونی شهر «شاهین‌شهر»). پژوهش‌های معماری نوین، 2(1)، 97 - 118
10- سیف‌الدینی، ف. (1373). مسکن حداقل. سمینار سیاست‌های توسعه مسکن در ایران.
11- شوای، ف. (1375). شهرسازی تخیلات واقعیات. ترجمه حبیبی، م. انتشارات دانشگاه تهران. تهران.
12- صرافی، م. (1382). بازنگری ویژگی‌های اسکان خودانگیخته؛ مجموعه مقالات حاشیه‌نشینی و اسکان غیررسمی. انتشارات دانشگاه علوم بهزیستی و توان‌بخشی. تهران.
13- عزیزی، م. م. (1383). جایگاه شاخص‌های مسکن در فرآیند برنامه‌ریزی مسکن. نشریه هنرهای زیبا، 17، 42-31.
14- غمامی، م؛ و همکاران.(1386) . مدیریت یکپارچه و حل مسئله اسکان غیررسمی؛ تهران: انتشارات مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری ایران.
15- فرزادنیا، ن. (1387). راهنمای طراحی شهری معطوف به پایداری اجتماعی در گرگان. پایان‌نامه برای دریافت درجه‌ی کارشناسی ارشد طراحی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی.
16- فروغیان، س.، و ذوالفقارزاده، ح. (1401). مقایسه مصالح آجر (سنتی) و هبلکس (جدید) در میزان مصرف انرژی و اقتصاد. پژوهش‌های معماری نوین، 2(2)، 23 – 35.
17- قاسم شریفی، ت. (1397). ارزیابی کارآمدی مسکن مهرازنظر برنامه‌ریزی مسکن، مبتنی بر مسکن اجتماعی (مورد پژوهی: شهر جدید پرند، شهر جدید پردیس). پایان‌نامه برای دریافت درجه‌ی کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی.
18- کامی شیرازی، م.، سلطان‌زاده، ح.، و حبیب، ف.. (1396). نقش گروه‌های اجتماعی-فرهنگی در شکل‌گیری کوی‌های مسکونی دوره پهلوی دوم در تهران. پژوهش‌های انسان‌شناسی ایران، 7(2)، 49-25.
19- مهرآرا، گ. (1390). لزوم طراحی شهری در توسعه‌های جدید شهر با تأکید بر نقش مسکن مهر، نمونه موردی: تدوین سند راهبردی طراحی شهری شهرک گلمان ارومیه. پایان‌نامه برای دریافت درجه‌ی کارشناسی ارشد طراحی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی.
20- Benros, D., & Duarte, J. P. (2009). An integrated system for providing mass customized housing. Automation in construction, 18(3), 310-320.
21- Beracha, E., & Johnson, K. H. (2012). Lessons from over 30 years of buy versus rent decisions: Is the American dream always wise?. Real Estate Economics, 40(2), 217-247.
22- Conley, D., & Gifford, B. (2006, March). Home ownership, social insurance, and the welfare state. In Sociological forum (Vol. 21, pp. 55-82). Springer US.
23- Di, Z. X., Belsky, E., & Liu, X. (2007). Do homeowners achieve more household wealth in the long run?. Journal of Housing Economics, 16(3-4), 274-290.
24- Doling, J., & Ronald, R. (2010). Home ownership and asset-based welfare. Journal of housing and the built environment, 25, 165-173.
25- Eriksen, M. D. (2010). Homeownership subsidies and the marriage decisions of low-income households. Regional Science and Urban Economics, 40(6), 490-497.
26- Farzanegan, M. R., & Gholipour, H. F. (2016). Divorce and the cost of housing: evidence from Iran. Review of Economics of the Household, 14, 1029-1054.
27- Galster, G., Marcotte, D. E., Mandell, M. B., Wolman, H., & Augustine, N. (2007). The impact of parental homeownership on children's outcomes during early adulthood. Housing Policy Debate, 18(4), 785-827.
28- Grinstein-Weiss, M., Yeo, Y. H., Manturuk, K. R., Despard, M. R., Holub, K. A., Greeson, J. K., & Quercia, R. G. (2013). Social capital and homeownership in low-to moderate-income neighborhoods. Social Work Research, 37(1), 37-53.
29- Harris, R., & Giles, C. (2003). A mixed message: the agents and forms of international housing policy, 1945–1973. Habitat international, 27(2), 167-191.
30- Herbert, C. E., & Belsky, E. S. (2008). The homeownership experience of low-income and minority households: A review and synthesis of the literature. Cityscape, 5-59.
31- Herbert, C. E., McCue, D. T., & Sanchez-Moyano, R. (2013). Is homeownership still an effective means of building wealth for low-income and minority households?(Was it ever?). Homeownership Built to Last, 10(2), 5-59.
32- Hui, E. C., Zheng, X., & Hu, J. (2012). Housing price, elderly dependency and fertility behaviour. Habitat International, 36(2), 304-311.
33- Kulu, H., & Steele, F. (2013). Interrelationships between childbearing and housing transitions in the family life course. Demography, 50(5), 1687-1714.
34- Kulu, H., & Vikat, A. (2007). Fertility differences by housing type: The effect of housing conditions or of selective moves?. Demographic research, 17, 775-802.
35- Lauster, N. T. (2008). Better homes and families: Housing markets and young couple stability in Sweden. Journal of Marriage and Family, 70(4), 891-903.
36- Lauster, N. T. (2010). Housing and the proper performance of American motherhood, 1940–2005. Housing Studies, 25(4), 543-557.
37- Lauster, N. T., & Fransson, U. (2006). Of marriages and mortgages: The second demographic transition and the relationship between marriage and homeownership in Sweden. Housing Studies, 21(6), 909-927.
38- Malmberg, B. (2010). Low Fertility and the Housing Market: Evidence from Swedish Regional Data/Basse Fécondité et Marché du Logement: Une Analyse de Données Régionales Suédoises. European Journal of Population/Revue européenne de Démographie, 229-244.
39- Mandic, S. (2008). Home-leaving and its structural determinants in Western and Eastern Europe: An exploratory study. Housing studies, 23(4), 615-637.
40- Mulder, C. H. (2006). Home-ownership and family formation. Journal of housing and the built environment, 21, 281-298.
41- Mulder, C. H. (2013). Family dynamics and housing: Conceptual issues and empirical findings. Demographic research, 29, 355-378.
42- Mulder, C. H., & Billari, F. C. (2010). Homeownership regimes and low fertility. Housing studies, 25(4), 527-541.
43- Rainer, H., & Smith, I. (2010). Staying together for the sake of the home?: house price shocks and partnership dissolution in the UK. Journal of the Royal Statistical Society: Series A (Statistics in Society), 173(3), 557-574.
44- Sclar, Elliot D & et al (2005), The 21st century health challenge of slums and cities, The lancet, vol 365.London.
45- Sierminska, E., & Takhtamanova, Y. (2012). Financial and housing wealth and consumption spending: cross-country and age group comparisons. Housing Studies, 27(5), 685-719.
46- Ström, S. (2010). Housing and first births in Sweden, 1972–2005. Housing Studies, 25(4), 509-526.
47- Toussaint, J., Szemzo, H., Elsinga, M., Hegedüs, J., & Teller, N. (2012). Owner-occupation, mortgages and intergenerational transfers: The extreme cases of Hungary and the Netherlands. International Journal of Housing Policy, 12(1), 69-90.
48- Turner, J. F. C. (1967). Barriers and channels for housing development in modernizing countries. Journal of the American Institute of Planners, 33(3), 167–181.
49- Turner, M. A., & Kingsley, G. T. (2016). Federal programs for addressing low-income housing needs: A policy primer.
50- Turner, T. M., & Luea, H. (2009). Homeownership, wealth accumulation and income status. Journal of Housing Economics, 18(2), 104-114.
51- UNCHS (2001) "Human Settlement Condition of Urban Poor' and " Habitat Backgrounder: fact
52- Walder, A. G., & He, X. (2014). Public housing into private assets: Wealth creation in urban China. Social Science Research, 46, 85-99.
53- Westaway, M. S. (2006). A longitudinal investigation of satisfaction with personal and environmental quality of life in an informal South African housing settlement, Doornkop, Soweto. Habitat International, 30(1), 175-189.
54- Zavisca, J. (2012). Housing the New Russia (Ithaca, NY, & London, Cornell University Press).
55- Zavisca, J. R., & Gerber, T. P. (2016). The socioeconomic, demographic, and political effects of housing in comparative perspective. Annual Review of Sociology, 42, 347-367.