مطالعه تطبیقی ویژگی¬های کالبدی مؤثر بر اجتماع¬پذیری در مراکز تجاری
الموضوعات :
سید امیررضا قاضی میرسعید
1
(دانشگاه آزاد اسلامی قزوین، قزوین، ایران. )
الکلمات المفتاحية: اجتماع¬پذیری, پایداری اجتماعی, طراحی مراکز تجاری, روانشناسی محیط, معماری مراکز عمومی,
ملخص المقالة :
تهران بهعنوان پایتخت سرآغاز و نمادی از تغییرات مدرن همراه با توسعه گسترده در بخش طراحی فضاهای عمومی شناخته شده است. این بناها نقش مهمی در بهبود ارتباطات و تعاملات اجتماعی افراد داشته و بررسیها نشان میدهند که لازم است تحلیلهای اجتماعی در فرآیند طراحی موردتوجه قرار گیرد. در این خصوص، کاربری تجاری بهعنوان قلمروهای مشترک برای تعاملات اجتماعی، ارتباطات و معرفت اجتماعی بازتاب شهری مؤثری دارند. عدم توجه به این مهم ممکن است منجر به از بین رفتن زنجیره ارتباط بین انسانها و فضاهایی عمومی شود. جایگاهی که میتواند ریشه تعاملات اجتماعی را شکل دهد، امکان دارد بهمرور آثار اجتماعی نامطلوبی ازجمله انزوا، ناراحتهای روحی و روانی را در جامعه انعکاس دهد. در این موضوع، طراحی و معماری مراکز تجاری نقشی بسیار برجسته دارد و ضرورت دارد پژوهش¬های بیشتری در باب اجتماعپذیری مراکز انجام شود. هدف اصلی این پژوهش تطبیقی، بررسی و مقایسه مؤلفههای تأثیرگذار بر اجتماعپذیری مبتنی بر ویژگیهای معماری در عملکرد تجاری در دو کالبد متفاوت، یعنی بازارهای سنتی و پاساژهای مدرن است. نمونههای موردی این مطالعه شامل، بازار بزرگ پانزده خرداد تهران و مرکز تجاری کوروش میباشند. این پژوهش با استفاده از مطالعات کتابخانهای، پرسشنامه و مصاحبه عمیق و مشاهده از روش تحقیق آمیخته بهصورت کمی و کیفی به بررسی موضوع میپردازد. از تحلیل نتایج می¬توان بیان ساخت که مجتمع¬های تجاری چند کاربردی، بهواسطه عوامل ساختاری محیطی، با ایجاد ابعادی از امنیت فراگیرتر از اجتماعپذیری بیشتری در مقایسه با بازارهای سنتی برخوردار هستند.
1- اشرف، احمد(1353). ویژگیهای تاریخی شهرنشینی در ایران. نامه علوم اجتماعی، 1(4)، 7-49.
2- حبیبی، سید محسن(1380). از شار تا شهر. تهران: دانشگاه تهران.
3- حميدی، ملیحه(1376). استخوانبندی شهر تهران. تهران: سازمان مشاور فنی و مهندسی.
4- خیرخواه، مجید؛ و شعاعی، حمیدرضا(۱۳۹۵). معرفی جایگاه و بیان اهمیت مراکز تجاری، با بررسی مجتمع تجاری- فرهنگی هانگزو چین. اولین همایش سراسری مباحث کلیدی در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی ایران، گرگان، گروه آموزش و پژوهش شرکت مهندسی باروگستر پارس، دانشگاه فرهنگیان استان گلستان.
5- دانشپور، سید هبدالهادی و چرخچیان، مریم(1386). فضاهای عمومی و عوامل مؤثر بر حیات جمعی. باغ نظر، 4(7)، 19-24.
6- رازقی، علیرضا؛ و درخشانی، نجلا(1394). سنجش نگرش بازاریان نسبت به تاب¬آوری ارزشهای تاریخی- فرهنگی در حفاظت از بازار. مرمت و معماری ایران (مرمت آثار و بافت¬های تاریخی فرهنگی)، 5(10)، 91-103. dor: 20.1001.1.23453850.1394.5.10.7.1
7- شفقی، سیروس(1385). بازار بزرگ اصفهان. اصفهان: سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری.
8- شهيدی، حسین(1383). سرگذشت تهران. تهران: راه مانا.
9- فلاحت، محمد صادق(۱۳۸۵). مفهوم حس مکان و عوامل تشکیلدهنده آن. هنرهای زیبا، 26، ۶۶-۵۷.
10- لنگ، جان(1381). آفرینش نظریه معماری: نقش علوم رفتاری در طراحی محیط. ترجمه علیرضا عینی¬فر. تهران: موسسه چاپ و انتشارات دانشگاه تهران.
11- مطلبی، قاسم؛ و جوان فروزنده، علی(1390). مفهوم حس تعلق به مکان و عوامل تشکیل¬دهنده آن. هویت شهر، 5(8)، 27-37.
12- Barker, R. G. (1968). Ecological Psychology: Concepts and Methods for Studying the Environment of Human Behavior. Stanford, CA: Stanford University Press.
13- Hillier, B. (1996). Space is the Machine: A Configurational Theory of Architecture, Cambridge University Press.
14- Hillier, B., Hanson, J., & Peponis, J. (1984). What do we mean by building function?. E & FN Spon Ltd.
15- Lerup, L. (1972). Environmental and behavioral congruence as a measure of goodness in public space: the case of Stockholm. Ekistics, 34(204), 341–358.
16- Marcus, C. C., & Francis, C. (Eds.). (1997). People places: design guidlines for urban open space. John Wiley & Sons.
17- Mohammadi, M., Stevens, Q., & Keane, B. (2022, May). The social life of privately-owned public spaces in Melbourne. 10th State of Australasian Cities National Conference, 1-3 December 2021, Melbourne, Australia.
18- Moleski, W. H., & Lang, J. T. (1982). Organizational Needs and Human Values in Office Planning. Environment and Behavior, 14(3), 319-332. doi:10.1177/0013916582143004
19- Pasalar, C. (2004). The effects of spatial layouts on students' interactions in middle schools: Multiple case analysis. North Carolina State University.
20- Whyte, W. H. (1980). The social life of small urban spaces. Conservation Foundation.