موسسه آموزش عالی فاطمیه (س) شیراز پژوهش های معماری نوین 2820-9818 6 2 2026 08 23 Aligning Educational Space Design Standards with Environmental Psychology Principles: A Comparative Analysis and Policy Recommendations همسوسازی ضوابط طراحی فضاهای آموزشی با اصول روان‌شناسی محیط: تحلیل تطبیقی و راهکارهای سیاستی 7 28 738786 10.22034/ats.2026.2095473.1067 FA حسان ملاجعفری دکتری معماری دانشکده‌ی معماری و شهرسازی دانشگاه شهید رجایی، لویزان، تهران، ایران. (نویسنده مسئول) 0000-0002-8384-8271 اسماعیل ضرغامی استاد معماری دانشکده‌ی معماری و شهرسازی دانشگاه شهید رجایی، لویزان، تهران، ایران. 0000-0002-2398-3041 جمال‌الدین مهدی‌نژاد استاد معماری دانشکده‌ی معماری و شهرسازی دانشگاه شهید رجایی، لویزان، تهران، ایران. 0000-0003-0407-0818 شهناز پورناصری استادیار معماری دانشکده‌ی معماری و شهرسازی دانشگاه شهید رجایی، لویزان، تهران، ایران. Journal Article 2026 05 23 This study aims to perform a comparative analysis of national educational facility design guidelines against international standards from the perspective of environmental psychology to determine the extent of overlap between physical design indicators and the cognitive and educational needs of learners. This research employs a mixed-methods approach based on directed content analysis and the quantification of overlaps. The study analyzes six national documents (including Planning and Budget Organization Codes No. 697, 232, 343, 847, the Fundamental Transformation Document, and the Sub-system of Space and Technology) against four international standards (LEED, WELL, OECD LEEP, and DfE BB103). Over 350 design clauses and propositions were subjected to qualitative-quantitative coding. The degree of overlap was calculated based on the frequency of shared codes between environmental psychology clusters and design clauses, subsequently converted into relative coverage percentages. The coding framework encompasses five clusters: Social Interaction, Safety and Control, Nature and Well-being, Legibility, and Cognitive Load. The results indicate that the average overlap between national guidelines and global criteria is approximately 40%. The ‘Safety’ cluster exhibits the highest coverage (70%), while the ‘Cognitive Load’ cluster shows the lowest (25%), suggesting a dominance of the “physical-control” approach over the “perceptual-interactive” approach in national standards.Based on these findings, policy recommendations are proposed at three levels: strategic revision of national guidelines, design focused on perceptual qualities and sense of belonging, and the implementation of flexible educational space management. The innovation of this research lies in its systematic comparative analysis of national design standards against authoritative global benchmarks, translating theoretical environmental psychology concepts into measurable indicators for educational policymaking. این پژوهش با هدف تحلیل تطبیقی ضوابط طراحی فضاهای آموزشی کشور با استانداردهای بین‌المللی از منظر روان‌شناسی محیط انجام شد تا میزان هم‌پوشانی شاخص‌های کالبدی با نیازهای ادراکی و تربیتی فراگیران تبیین گردد. روش تحقیق از نوع ترکیبی کیفی–کمی بوده و بر پایه تحلیل محتوای هدایت‌شده و کمی‌سازی هم‌پوشانی میان شش سند ملی شامل نشریه‌های ۶۹۷، ۲۳۲، ۳۴۳، ۸۴۷، سند تحول بنیادین و زیرنظام فضا و فناوری، با چهار استاندارد جهانی LEED، WELL، OECD LEEP و DfE BB103 استوار است. در این پژوهش، بیش از ۳۵۰ بند و گزاره مرتبط با طراحی فضاهای آموزشی در فرآیند کدگذاری کیفی–کمی مورد تحلیل قرار گرفت. میزان هم‌پوشانی شاخص‌ها بر اساس فراوانی کدهای مشترک میان خوشه‌های روان‌شناسی محیط و بندهای ضوابط، و تبدیل آن‌ها به درصد پوشش نسبی محاسبه شد. چارچوب کدگذاری شامل پنج خوشه تعامل اجتماعی، ایمنی و کنترل، طبیعت و بهزیستی، خوانایی، و بار شناختی است. یافته‌ها نشان می‌دهد میانگین هم‌پوشانی ضوابط ملی با معیارهای جهانی حدود ۴۰٪ است؛ به‌طوری که خوشه ایمنی با ۷۰٪ بالاترین و بار شناختی با ۲۵٪ پایین‌ترین میزان پوشش را دارد که دلالت بر غلبه رویکرد کالبدی–کنترلی بر رویکرد ادراکی–تعاملی دارد. بر این اساس، پیامدهای سیاستی در سه سطح بازنگری راهبردی ضوابط ملی، طراحی مبتنی بر کیفیت‌های ادراکی و حس تعلق، و مدیریت انعطاف‌پذیر فضاهای آموزشی پیشنهاد می‌شود. نوآوری پژوهش در ارائه تحلیل تطبیقی نظام‌مند ضوابط طراحی فضاهای آموزشی کشور با استانداردهای معتبر جهانی و تبدیل مفاهیم نظری روان‌شناسی محیط به شاخص‌های قابل‌تحلیل در سطح سیاست‌گذاری آموزشی است. https://arch.fatemiyehshiraz.ac.ir/article_738786_1e4cea69ff4dbf73e92f995a01b593b8.pdf