موسسه آموزش عالی فاطمیه (س) شیراز پژوهش های معماری نوین 2820-9818 مقالات آماده انتشار 2026 08 09 A Multi-Criteria Decision Framework for Integrated Rehabilitation of University Buildings: A Case Study of Islamic Azad University of Tarom چارچوب تصمیم‌گیری چندمعیاره برای به‌سازی یکپارچه ساختمان‌های دانشگاهی مطالعه موردی: دانشگاه آزاد اسلامی واحد طارم 738647 10.22034/ats.2026.2092144.1035 FA الهه نوری سقرلو گروه معماری، واحد شهر قدس، دانشگاه آزاد اسلامی، شهر قدس، ایران 0000-0001-9005-7286 Journal Article 2026 06 21 The rehabilitation and restoration of the built heritage represent a central concern in current international and national policies. In Iran, a significant portion of educational buildings, constructed during the construction booms of the 1970s and 1990s, now exhibit structural deficiencies, seismic vulnerability, and poor energy performance. This study develops an integrated multi-criteria decision-making framework to support the planning and prioritization of rehabilitation interventions for university buildings, simultaneously considering socio-economic sustainability, seismic safety, energy efficiency, and process sustainability. The Analytic Hierarchy Process (AHP) method is employed to structure the decision problem and evaluate intervention alternatives. The proposed framework is validated through application to a real case study: an educational building of the Islamic Azad University of Tarom in Zanjan Province, Iran. Four rehabilitation scenarios—ranging from minimum to maximum intervention—were evaluated. Results indicate that the "developed" scenario (comprehensive insulation, internal space redesign, and courtyard rehabilitation) achieves the highest priority score (0.368), outperforming the maximum intervention scenario (0.355) due to better socio-economic and process sustainability performance. This research contributes a replicable decision-support tool for university administrators and public authorities, enabling transparent, informed, and cost-effective investment decisions aligned with Iran's 1404 Vision Plan and national energy efficiency regulations. بازیابی و بازسازی ساختمان‌های آموزشی در سال‌های اخیر به یکی از دغدغه‌های اصلی سیاست‌گذاری در ایران تبدیل شده است. بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد که بخش قابل‌توجهی از ساختمان‌های آموزشی کشور که عمدتاً در دهه‌های ۱۳۵۰ و ۱۳۷۰ ساخته شده‌اند، اکنون با چالش‌های متعددی روبه‌رو هستند. نارسایی‌های سازه‌ای، آسیب‌پذیری در برابر زلزله و عملکرد نامطلوب انرژی از مهم‌ترین این چالش‌ها به‌شمار می‌روند. این پژوهش با هدف تدوین چارچوبی برای تصمیم‌گیری چندمعیاره در به‌سازی یکپارچه ساختمان‌های دانشگاهی انجام شده است. در این چارچوب، چهار حوزهی پایداری اجتماعی-اقتصادی، ایمنی، بهره‌وری انرژی و پایداری فرآیند به‌صورت همزمان سنجیده می‌شوند. روش اصلی پژوهش، فرآیند تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) است. این روش با مشارکت گروه‌های مختلف ذی‌نفع و با به‌کارگیری تکنیک دلفی اجرا شده است. چارچوب پیشنهادی بر روی ساختمان اصلی دانشگاه آزاد اسلامی واحد طارم در استان زنجان پیاده‌سازی شده است. چهار سناریوی به‌سازی شامل گزینه‌های حداقل، معمولی، توسعه‌یافته و حداکثر با یکدیگر مقایسه شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که گزینهی «توسعه‌یافته» با امتیاز ۳۶۸/۰ بالاترین اولویت را دارد؛ اما باید توجه داشت که اختلاف امتیاز این گزینه با گزینهٔ 'حداکثر' (۳۵۵/۰) کم است (۰۱۳/۰). این گزینه شامل عایق‌بندی کامل پوستهی خارجی، بازطراحی فضای داخلی و ساماندهی حیاط مرکزی است. گزینهی حداکثر با امتیاز ۳۵۵/۰ در جایگاه بعدی قرار گرفته است. تحلیل حساسیت نشان می‌دهد که این اولویت‌بندی در برابر تغییرات وزن معیارها از استحکام قابل‌قبولی برخوردار است. نتایج این پژوهش می‌تواند به مدیران دانشگاهی و نهادهای برنامه‌ریزی کشور در تخصیص بهینهی منابع و تصمیم‌گیری آگاهانه برای به‌سازی ساختمان‌های آموزشی یاری رساند.