معماری پیشساخته پاسخی راهبردی به بحرانهای چندلایه شهری؛ مطالعه تطبیقی تجارب اروپایی و امکانسنجی پیادهسازی در ایران
مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 02 آبان 1405
https://doi.org/10.22034/ats.2026.2094706.1061
صفورا روحی
چکیده شهرهای معاصر، بهویژه در بستر اروپا، همواره با گونهای از آشفتگی و بحرانهای پیوسته درگیرند که ماهیت آنها در طول زمان دگرگون میشود. در کنار مسائل دیرینهای همچون کمبود مسکن ارزانقیمت، چالشهای نوظهوری نظیر موجهای مهاجرتی، پیامدهای فزاینده تغییرات اقلیمی و همهگیری کرونا، ضرورت بازاندیشی در راهبردهای مدیریت شهری را دوچندان ساخته است. در این میان، معماری پیشساخته با بهرهگیری از فناوریهایی نظیر سازههای پانلی بزرگ، ساختمانهای مدولار و بناهای سیار، این ظرفیت را دارد که ضمن همسویی با اصول توسعه پایدار، پاسخی سریع و کارآمد به این بحرانهای چندلایه ارائه دهد. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش معماری پیشساخته در مواجهه با بحرانهای شهری معاصر و امکانسنجی کاربست آن در ایران انجام شده است. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی با رویکرد تطبیقی است و دادهها از طریق مطالعات کتابخانهای و اسنادی گردآوری شدهاند. مقاله با مرور مبانی نظری و نمونههای موفق در کشورهای اروپایی (با تأکید بر تجربه لهستان) و سپس تحلیل وضعیت موجود در ایران از حیث قوانین، زیرساختها، موانع و ظرفیتها، به ارائه چارچوبی برای بومیسازی این فناوری میپردازد. یافتهها نشان میدهد که معماری پیشساخته میتواند راهکاری مؤثر برای کاهش زمان و هزینه ساخت، پاسخ به نیازهای اضطراری و انطباق با تغییرات اقلیمی باشد؛ با این حال، پیادهسازی موفق آن در ایران نیازمند اصلاح قوانین، ارتقای سطح تخصص نیروی انسانی و تغییر نگرش از نگاه موقتانگارانه به رویکردی دائمی و پایدار است. در نهایت، پیشنهادات عملیاتی در سه سطح کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت برای تسهیل این فرایند ارائه شده است.
مقایسۀ سامانه های رتبه بندی ساختمان های پایدار در راستای تدوین شاخصهای ارزیابی پایداری در اقلیم سرد و خشک ایران
دوره 1، شماره 2، زمستان 1400 شناسه مقاله:Dor:20.1001.1.28209818.1400.1.2.3.3
الهه نوری سقرلو، وحید قبادیان
چکیده امروزه با شاخصهای پرشمار و متنوعی در بحث پایداری برخورد میکنیم. این شاخصها پایداری را به مفاهیم دیگری مانند رفاه، سلامتی، انسجام اجتماعی و ... مرتبط میکنند و در زمان طراحی، برنامهریزی، ساختوساز و بهرهبرداری مد نظر قرار میگیرند؛ ازاینرو طراحی سامانۀ ارزیابی پایداری برای مناطق مختلف ایران امری ضروری و مفید در راستای توسعۀ پایدار این مرز و بوم است. هدف از این پژوهش نشاندادن «تعمیمناپذیری سامانههای بینالمللی برای استفاده در مناطق و اقلیمهای مختلف» و «الزام بومیسازی سامانههای ارزیابی» و همچنین تأکید بر لزوم طراحی سامانۀ ارزیابی باتوجهبه معضلات و امکانات بستر، توجه به ظرفیتهای مکانی، الگوگیری از معماری سنتی پایدار اقلیم و همچنین مطالعات بومشناسی اقلیم سرد و خشک ایران است. این پژوهش سعی دارد ابتدا با تحلیل مبنای تولید سیستمهای ارزیابی پایداری و ریشههای وزندهی سیستمهای بینالمللی، بومی و منطقهای بودن این سیستمها را اثبات کند و سپس باتوجهبه شاخصهای اساسی پایداری، ساختار و عناصر معماری اقلیم سرد و خشک و نیز شاخصهای ارزیابی ساختمانهای پایدار اقلیم سرد و خشک ایران را تدوین کند. ابتدا با مطالعۀ سیستمهای ارزیابی موجود بهعنوان مطالعۀ موردی این نتیجه به دست آمد که در تمامی سامانهها (حتی سامانههای بینالمللی) ضرایب منطقهای در وزندهی شاخصها تأثیرگذار بوده و عملا ً با بستر منطقهای طراحی شدهاند. با اتکا بر یافتههای پژوهش و باتوجهبه سامانههای ارزیابی بررسیشده، ضرایب سرفصلها و شاخصها عمدتاً بر مبنای شاخصهای منطقهای محاسبه شدهاند؛ بنابراین این سیستمها با وجود ادعای طراحی بینالمللی، قابل تعمیم به مناطق دیگر نیستند و الزام بومیسازی و طراحی جداگانۀ سیستم ارزیابی برای هر منطقه دیده میشود. با تحلیل یافتهها از نتایج تکنیک دلفی و بررسی موقعیت اجتماعی و اقلیمی محدودۀ مورد مطالعه، شاخصهای پیشنهادی برای اقلیم سرد و خشک ارائه گردیده است.
