نویسنده = ساناز رهروی پودهء
مطالعات میان‌رشته‌ای معماری

بررسی ارتباط ویژگی‌های فردی و محیطی بر ارتقای خلاقیت دانشجویان معماری (نمونه مطالعاتی: دانشکده‌های معماری شهر اصفهان)

دوره 6، شماره 2، تابستان 1405، صفحه 117-137

https://doi.org/10.22034/ats.2026.2092759.1039

ساناز رهروی پودهء

چکیده یکی از ویژگی‌های بارز انسان در جهت رشد و توسعه فردی خلاقیت است. این موضوع به‌طور ذاتی در انسان نهادینه‌شده و بروز آن قابل پرورش است به‌گونه‌ای که تقویت آن نیاز به بسترسازی داشته و با ایجاد شرایط و امکانات می‌توان در جهت ارتقا آن گام برداشت. با توجه به تعداد زیاد دانشکده‌های معماری و علاقه‌مندان این رشته نیاز به پروراندن خلاقیت دانشجویان در دوران تحصیل‌ حائز اهمیت است. سؤال اصلی این تحقیق آن است که چه عواملی در ارتقا خلاقیت دانشجویان معماری نقش مؤثر دارند؟ تاکنون تحقیقات زیادی در زمینه خلاقیت خصوصاً در کودکان انجام‌شده، اما مطالعات محدودی در زمینه ارتقا خلاقیت در بزرگ‌سالی و برای دانشجویان معماری با توجه به اینکه رشته آن‌ها باهنر درگیر است، انجام‌شده است. این پژوهش باهدف تأثیر هم‌زمان عوامل شخصیتی و محیطی بر خلاقیت دانشجویان معماری انجام شد. روش تحقیق ازنظر هدف کاربردی و ازنظر ماهیت کمی است. جامعه‌ی آماری شامل دانشجویان مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد در پنج دانشکده‌ی معماری شهر اصفهان بوده و 254 پرسشنامه‌ی معتبر با روش نمونه‌گیری سهمیه‌ای گردآوری شد. نتایج حاصل از پرسش‌نامه در نرم‌افزار (اس.پی.اس اس) و آموس تحلیل‌شده و روش تحلیل داده‌ها توصیفی - استنباطی هست. یافته‌های پژوهش حاضر در تأیید بسیاری از مطالعات پیشین نشان می‌دهد که عوامل محیطی و فردی نقش تعیین‌کننده‌ای در خلاقیت دانشجویان معماری دارند. نتایج با دیدگاه‌های آمابیل و مک‌کوی و ایوانز همسو است که محیط فیزیکی و ادراک فضایی را محرک فرایند خلاقیت می‌دانند. نتایج نشان داد رابطه مستقیمی میان خلاقیت با ریسک‌پذیری و پشتکار وجود دارد. همچنین در بعد عوامل محیطی، عناصر طبیعی که شامل آب، گیاهان و نور طبیعی هستند بیشترین اثر را بر افزایش خلاقیت دانشجویان دارند.